Տօնացոյց
Մատենագրութւն
1) Տօնացոյց, 1915, Երուսաղէմ:
2) Բաբգէն Ծ. Վրդ. Կիւլէսէրեան, Ժողովուրդին Տօնացոյցը, 1901, Կ. Պոլիս:
3) Նոտար (= Թ. Ա. Գուշակեան). - Վերափոխման օնին առթիւ քանի մը նկատողութիւններ, Սիոն, 1933, էջ 267-270:
4) Հ. Ն. Վ. Ակինեան, Հայոց Եկղ. Տարին է Դարու Սկիզբը, Ազգ. Մատ. ԺԿԳ., Վիեննա, 1950, էջ 79-192:
---------------------------------------------------------------------
1Տես «Զանազան Արարողութիւնք», Երուսաղէմ, 1870, էջ 49-58: Դիտելի է որ երեքն ալ «Քարոզ» խորագրուած են:
Տօնացոյց
1. -- Մեր հիմակուան գործածած Տօնացոյցին ճակատը կը կարդանք. «Սկզբնաւորեալ ի սրբոյ Լուսաւորչէն մերմէ ... եւ կարգաւորեալ սրբոյն Սահակայ Պարթեւի եւ երանեալ հայրապետացն մերոց Գիւտոյ Հայրապետի եւ Յովհաննու Մանդակունւոյ եւ հուսկ ապա Ս. Ներսեսի Շնորհալւոյ իսկ յետ ժամանակաց ի Ս. Աթոռն Էջմիածնի Տ. Սիմէոնի Հայոց Կաթողիկոսի» (Տօնացոյց, Երուսաղէմ, 1915): Այս ճակատագիրը նոր կ՚երեւի. հին ձեռագիրներու վրայ կը կարդացուի Ս. Սահակի անունը միայն, այսպէս. «Տաւնացոյց եւ Աւետարանացոյց եւ կարգաւորութիւնք եւ հրահանգ տէրունական տաւնից, զոր եդեալ եւ սահմանեալ սրբոյն Սահակայ Հայոց Հայրապետին, զոր ընկալեալ ի նմանէ հասուցին առ մեզ նախնիքն մեր» (Տես Արտաւազդ Արքեպս. Սիւրմէեան, Ցուցակ Հայերէն Ձեռագրաց Հալէպի, Երուսաղէմ, 1935, էջ 183, 192, 366. - Հմմտ. Բաբգէն Ծ. Վրդ. Կիւլէսէրեան, Ժողովուրդին Տօնացոյցը, Կ. Պոլիս, 1901, էջ Զ): Ըստ վերոգրեալ բացատրութեան մեր Տօնացոյցը իր ներկայ ձեւը ստացած է տասնհինգ դարերու ընթացքին: Առնենք միառմի այդ անունները որոնց վերագրուած է Տօնացոյցի կարգաւորման աշխատանքը:
2) Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ. -- Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ ազգային առաջին կազմակերպութիւնը Ս. Լուսաւորչին կը պարտինք: Ան Կեսարիոյ մէջ մեծցած եւ ուսած եւ ապա հոն ձեռնադրուած ըլլալով, հաւանական է որ նոյն եկեղեցւոյ ծէսէն առաւ շատ բան եւ իր կողմէ պատշաճեցուց ազգային հնագոյն աւանդութեանց եւ սովորութեանց: Իր հաստատած կարգերուն մասին ժամանակակից վկայութիւնները կը պակսին, քանի որ մեր լեզուով սեփական գրականութիւն չունէինք տակաւին: Բայց յաջորդ դարէն եկող վկայութիւններ շատ մը բաներ կը վերագրեն Ս. Գրիգոր Լուսաւորչին եւ անոր հեղինակութեամբ կը պաշտպանեն: Ուրեմն կրնանք ընդունիլ որ Հայ Եկեղեցւոյ տօնական կարգաւորութեանը պաշտօնական առաջին հիմնադիրն է Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ:
3) Ս. Սահակ Պարթեւ. -- Այս Հայրապետին տօնացոյցի մասին կարգադրութիւն ըրած ըլլալը բացայայտ ճշմարտութիւն մը կը թուի արդարեւ, ինչպէս կը վկայեն ձեռագիր Տօնացոյցներն ալ, բայց մեր պատմիչներուն մօտ բնաւ յիշատակութիւն չենք գտներ: Ըստ Օրմանեանի «Գլխաւորապէս, Հայ Տօնացոյցին յատուկ եղող եօթնեկական ձեւը, պէտք է մինչեւ Սահակայ դարը բարձրացնել, քանի որ ոչ մի յայտնի յիշատակ չկայ, որ այն ձեւը ապագայ ժամանակներու մէջ մուծուած նորամուտ փոփոխութիւն մը եղած ցուցնէ» (Ազգ. յօդ. 196):
4) Գիւտ Կաթողիկոս. -- Ինչպէս Ժամագրքի նոյնպէս եւ Տօնացոյցի ճակատը դրոշմուած է Գիւտ Կաթողիկոսի անունը, անշուշտ այն մտածումով որ սոյն գրքերու կազմութեան մէջ իր բաժինն ունեցած է ան. բայց չէ ճշդուած թէ ինչ էր իր կատարածը, քանի որ բացարձակապէս կը պակսին տեղեկութիւններ եւ վկայութիւններ այդ մասին:
5) Յովհան Մանդակունի. -- Ինչ որ ըսինք Գիւտի համար նոյնը պէտք է ըսել նաեւ Մանդակունիի համար: Ծիսական կարգերուն հաստատուն ձեւ մը տուած է ան, ընդհանրապէս ընդունուած տեսութեանց համաձայն, բայց թէ ինչ է ըրած Տօնացոյցի կարգաւորման մասին, վկայութիւններ կը պակսին եւ ոչինչ գիտենք ստուգապէս:
6) Ս. Յովհան Օձնեցի. - Ըստ Վարդան Վարդապետի, չորս Աւագ Տօները Ս. Ծննդեան իբրեւ նախատօնակ կարգադրած է Ս. Յովհան Օձնեցի Հայրապետը. «Նախատօնակ Տեառն Ծննդեան դնելով զչորս տօնն փոխանակ չորեքկերպեան Աթոռոյն, եօթն հովիւս կազմելով, ութերորդ վարուց մարդկան առաջնորդին՝ Յիսուսին Աստուծոյ», - Արարատ, 1888, էջ 589:
7) Ս. Ներսէս Շնորհալի. -- Շնորհալի Հայրապետը կարգադրած է որ ա) Հոգեգալուստը եօթ, իսկ բ) Վերափոխումը ինը օր տօնախբուին. այդ մասին որոշ յիշատակութւիններ կան Տօնացոյցին մէջ, այսպէս. ա) «Յայս վեց աւուրս՝ սուրբն Ներսէս Շնորհալին կարգեաց տօնելզտօն Հոգւոյն Սրբոյ Գալստեան, եւ զարդարեաց երգովք եւ ընթերցուածովք (Տօն. էջ 147). բ) «եւ այսպէս երիցս անգամ կրկնեազերիս պատկերս՝ որ լինի ինն օր՝ ըստ սահմանադրութեան սրբոյն Ներսէսի Կլայեցւոյ» (Տօն. էջ 206):
8) Գէորգ Վրդ. Լամբրոնացի. -- Ձեռագիր Տօնացոյցի մը սկիզբը կը տեսնուի հետեւեալ տեղեկութիւնը. «Տօնացոյց եւ Աւետարանացոյց եւ Հարցնացոյց բովանդակ տարւոյ, Սրբոյն Սահակայ Հայոց Հայրապետին արարեալ եւ յիրար միաւորեալ եւ կրկին ստուգաբանել Գէորգ Վարդապետին Լամբրոնացոյ, ըստ պատշաճի աւուրց եդեալ» (Ձեռ. Ս.Յ.Թ. 2508, ԹԿ. 1653, Բալու):
Ս.Յ.Թ. 1946 ձեռագիրը, օրինակուած 1310-ին Սկեւռայի մէջ, կը պարունակէ Գէորգ Վրդ. Սկեւռացիի խմբագրած Տօնացոյցը, ուր Կանոնագիրքէն քաղուած վկայութիւններով կը հաստատէ Հայ Եկեղեցւոյ տօնական կարգաւորութիւնները. - Հմմտ. Ցուցակ Ձեռ. Ս.Յ., Զ Հատոր, էջ 500-501:
9) Սիմէոն Ա. Երեւանցի (1763-1780). - Հայ Եկեղեցւոյ Տօնացոյցին նոր եւ հաստատուն ձեւ մը տուող Հայրապետը եղաւ Սիմէոն Ա. Երեւանցի: Սա Տօնացոյցի նոր խմբագրութիւն մը ըրաւ զանազան տօներ տեղափոխելով եւ ազգային տօներուն աւելի հանդիսաւորութիւն տալով: Շաբթուան մէջ Կիրակի պահելու սովորութիւն չունէին հայերը, Սիմէոն Կաթողիկոս իր կարգաւորած Տօնացոյցին ներմուծեց 21 օրեր, տէրունի եւ սրբոց տօներուն առթիւ: Մեծ պահոց կիրակիներուն մէջ Յարութեան յիշատակութւնը ջնջեց, եւն. (Ազգպ յօդ. 2125-2127): Ան Տօնացոյցի գործածութեան դիւրին եւ հաստատուն ձեւ մը տալու համար կազմեց երկրորդ հատոր մը որ 36 տարեգիրներու վրայ կը ցուցնէ նոյնչափ փոփոխութիւնները, որոնք ծագում կ՚առնեն Զատկի տօնին Մարտ 22-25 Ապրիլ տարբերելէն: Սիմէոնի այս աշխատութեամբ տարեկան Տօնացոյցի կամ Օրացոյցի կազմութիւնը բոլորովին կը դիւրանար:
Սիմէոնեան Տօնացոյցի գործածութեան հակառակեցաւ Կ. Պոլսոյ Զաքարիա Կաշզուանցի Պատրիարքը, եւ ազգային ժողով մը գումարեց 1784 Յունուար 26-ին, ուր որոշուեցաւ հին Տօնացոյցի կիրառութիւնը հաստատել երկու պատճառներով. «1.- Վասն սրբոյ Եկեղեցւոյս Հայաստանեայց անփոփոխ մնալոյ, եւ 2.- Վասն սքանչելագործ սրբազան հայրապետաց մերոց կարգաւորեալ Տօացոյցին անայլայլելի պահելոյ» (Ազգ. յօդ. 2169): Զաքարիայի մահէն սակայն, անոր յաջորդին հրամանով Սիմէոնեան Տօնացոյցի կիրառութիւնը հաստատուեցաւ եւ կը շարունակուի մինչեւ այսօր:
10) Հայ Եկեղեցական Տարին. -- Տարին եկեղեցական տեսակէտով կը բաժնուի երեք տեսակ օրերու, Տէրունի, Սրբոց եւ Ապաշխարութեան: Դարձեալ կը բաժնուի երեք տեսակներու կերակուրի առնչութեամբ, որոնք են Ուտիք, Նաւակատիք եւ Պահք: Ահաւասիկ օրերու պատկերը 1946 -ի օրացոյցին համեմատ, որ թիւերու շատ փոքր փոփոխութեան մը կրնայ ենթարկուիլ ուրիշ տարիներ՝ մի քանի տօներու շարժականութեան պատճառաւ:
Ուտիք Նաւակատիք Պահք Գումար
Տէրունի օրեր 104 5 27 136
Սրբոց օրեր 101 - 15 116
Ապաշխարութեան
օրեր - - 113 113
գումար 205 5 155 365
11) Տէրունի Տօներ. -- Հետեւեալներն են գլխաւորները Տէրունի տօներուն, որոցմէ շատերը ունին իրենց հաստատուն թուականները:
ա) Աստուածայայտնութիւն. - Յունուար 6/19: (Կան. Առք. Է: Կան. Գր. Ածբ. Գ.: Կարնոյ Ա.: Գիրք Տղայութեան Քրիստոսի, Անկանոն
Գիրք Ն. Կտակարանց, 1898, Վենետիկ, էջ 30):
բ) Անուանակոչութիւն. - Յունուար 13/26:
գ) Տեառնընդառաջ. - Փետրուար 14/27: (Կարնոյ ժողով, Կան. Զ.):
Երուսաղէմի ձեռագիր Տօնացոյցներէն մին (թիւ 2508) կը
հրահանգէ Տեառնընդառաջի նախատօնակին կրակ վառել
«յաւրինակ հրոյն զոր եկն Տէր արկանել յերկիր» եւ երիցս
տեառնագրել ըսելով. «Աւրհնեսցի եւ սրբեսցի հուրս այս» ելն.
(էջ 46-7):
դ) Ծաղկազարդ. - Զատկի նախորդ Կիրակին:
ե) Յարութիւն (Զատիկ). - Գարնան գիշերահաւասարին (Մարտ 9/22) հետեւող լուսնի լրումին յաջորդող Կիրակին (Մարտ 22-25
Ապրիլ = Ապրիլ 4-8 Մայիս ), ըստ Նիկիոյ Ա. Տիեզերական ժողովէն սահմանուած կանոնին:
զ) Աւետումն Ս. Կուսի - Ապրիլ 7/20
է) Երեւումն Ս. Խաչի. - Ե. Կիր. զկնի Զատկի: - Դէպքը տեղի ունեցած է 337-ին Երուսաղէմի մէջ:
ը) Համբարձումն. - Քառասներորդ օր Զատկի (Եշ.): (Առաք. Ժ. Ժա):
թ) Հոգեգալուստ (Պենտեկոստէ). - Յիսներորդ օր Զատկի (Կիր.)
(Առաք. Ժա): Նախապէս մէկ օր կը տօնուէր, Ս. Ներսէս Շնորհալի յաջորդող վեց օրերն ալ յատկացուց Հոգեգալստեան, առանց պահքը վերցնելու, ըստ Սիմէոնեան Տօնացոյցին. հինին մէջ սակայն կը կարդանք. « ... ի Համբարձմանէն մինչեւ ի Պենտեկոստ պահս պահիցեն. եւ թէ ծանր թուի զչորեքշաբթին եւ զուրբաթն պահեսցին ...» (Տպ. 1701, էջ 204):
ժ) Պայծառակերպութիւն (Վարդավառ). - Կիրակի:
ժա) Վերափոխումն Ս. Աստուածածնի. - Օգոստոս 15/28-ի մերձաւոր Կիրակին (12-18 = 25-31): Նախապէս կը տօնուէր 3 օր, Շնորհալի Հայրապետի կարգադդորթեամբ դարձաւ երիցս
կրկնելի եւ եղաւ 9 օր: Վերափոխման Տօնին օրը, ըստ Տօնացոյցի, պիտի կատարուի խողողի օրհնոթիւն: Բայց ստիպողական չէ անպայման այդ օրը կատարել սոյն օրհնութիւնը: Մեր Թ. 2027 ձեռագիր Մաշտոցը, օրինակուած 1266-ին, հետեւեալ ծանուցումն ունի այս մասին. -- Կանովն օրհնութեան խաղողոյ, զոր ասացեալ է Տեառն Ներսեսի Կաթողիկոսին Հայոց, յաւուր տաւնի Աստուածամաւրն եւ կամ Սրբոյ Խաչին ըստ իւրաքանչիւր տեղոյ բնութեան ջերմութեան եւ կամ ցրտութեան ի հասումն պտղոյն: Հմմտ. նաեւ Մաշտոց Թ. 289, էջ 283, Թկ. 1530: Վենետիկի թիւ ԻԴ Մաշտոցին մէջ. օրինակուած Սաղմոսավանք 1436 թուին. Խաղողոյ Աւրհնութիւնը դրուած է Սուրբ Խաչին:
ժբ) Ծնունդ Ս. Կուսին. - Սեպտ. 8/21 (Անկ. Գիրք Ն. Կտ. էջ 5):
ժգ) Խաչվերաց. - Սեպտ. 14/27-ի մերձաւոր Կիրակին (Սեպտ. 11- 17 = 24-30):
ժդ) Վարագայ Խաչ.- Գ. Կիր. զկնի Ս. Խաչին: - Դէպքը տեղի
կ՚ունենայ Է. դարուն. Ներսէս Գ. Շինողի օրով (641-661) որ յատուկ տօն կը սահման ի պատիւ Վարագայ Ս. Խաչին (Ազգ. յօդ. 498):
ժե) Խաչ Գիւտ - Գիւտ Խաչ. - Է. Կիր. զկնի Ս. Խաչի: - Դէպքը տեղի
ունեցած է 327-ին:
ժզ) Ընծայում Ս. Կուսի. - Նոյմ. 2Զ Դեկտ.:
ժէ) Յղութիւն Ս. Կուսին ի զԱննայէ. - Դեկտ. 9/22:
12) Սրբոց Տօեր. -- Առաքելական կանոններու ԻԷ. յօդուածը կը սահմանէ որ սուրբերու եւ վկաներու յիշատակը կատարուի եւ նշխարները պատուուին հաւատացեալներու կողմէ:
Ա. - Օտար Սուրբեր. - Մեր եկեղեցին կը տօնախմբէ յիշատակը անհամար սուրբերու, հին եկեղեցւոյ գրեթէ բոլոր մասերուն պատկանող, որոնք ապրած են մինչեւ Եփեսոսի Ժողովին ժամանակները: Այսպէս փոքրասիական բազմաթիւ եկեղեցիներէն դուրս, ունինք նաեւ սուրբեր, որոնք պայծառացած են Երուսաղէմի, Աղեքսանդրիոյ, Կ. Պոլսոյ, Հռովմի եւ Պարսկաստանի եկեղեցիներուն մէջ, եւլն.: Այս իրողութիւնը լաւագույն նշաններէն մին է հաստատելու համար թէ Հայ Եկեղեցին կղզիացած ու զատուած համայնք մը չէ, այլ անբաժան մէկ մասը Քրիստոսի ընդանրական Եկեղեցիին:
13) Բ. Հայ Սուրբեր. -- Մեր եկեղեցին ունի հոյլ մը հայազգի սուրբեր, որոնք անոր դարաւոր կեանքին ընթացքին եղած են մէկ մէկ լուսաւոր փարոսներ. կը դասաւորենք զանոնք ժամանակագրական կարգով.
Ա. Դար. - Սանդուխտ կոյս (+):
Բ. Դար. - Սուքիասանք (+ 130?):
Գ. Դար. - Հռիփսիմեանք (+):
Դ. Դար. - Գրիգոր Լուսաւորիչ, երիցս (326):
Տրդատ Թագաւոր (+330):
Աշխէն Թագուհի
Խոսրովիդուխտ
Արիստակէս Հայրապետ (+333):
Վրթանէս Հայրապետ (341):
Գրիգորիս Կթղ. Աղուանից (+):
Յուսիկ Հայրապետ (+347):
Դանիէլ Եպիսկոպոս (+348):
Ներսէս Պարթեւ :(+373?):
Խադ Եպիսկոպոս
Ստեփանոս Ուլնեցի (+):
Ե. Դար. - Սահակ Պարթեւ (+438):
Մեսրոպ Մաշթոց (439):
Ատովմեան Զօրավարք1 (449):
Վարդանանք (+541):
Ղեւոնդեանք (+454):
Շուշանիկ Մամիկոնեան (+):
Թաթուլ Ճգնաւոր
Վարոս Ճգնաւոր
Թումաս Ճգնաւոր
Եղիշէ Վրդ. Թարգմանիչ
Մովսէս Խորենացի Թարգմանիչ
Դաւիթ Անյաղթ Թարգմանիչ
Է. Դար. - Եօթն Խոտաճարակներ (+604):
Ը. Դար. - Յովհան Կթղ. Օձնեցի (728):
Վահան Գողթնացի (+737):
Սահակ եւ Համազասպ
Արծրունիք (786):
Թ. Դար. - Սահակ եւ Հովսէփ Կարնեցիք (+808):
Ատոմեան Զօրականք (+853):
Ժա. Դար. - Գրիգոր Նարեկացի (1003):
Ժբ. Դար. - Գոհարինեան Վկաներ (+1156):
Ներսէս Շնորհալի (1173):
Ժդ. Դար. - Յովհան Որոտնեցի (1388):
Ժե. Դար. - Գրիգոր Տաթեւացի (1409):
-----------------------------------------------------------------------------
1Տես սակայն Հ. Յոովհ. Թորոսեանի յօդուածաշարքը (Բազմավէպ, 1899, էջ 66 եւ 396, եւ 1900, էջ 202), որուն համաձայն Ատովմեան Զօրավարք նահատակուած են Վահանեանց պատերազմներու շրջանին:
Այս ցանկէն յայտնի կ՚երեւի թէ Հայ Եկեղեցին որչափ ժլատ գտնուած է իր անհամար մահատակներուն եւ սուրբերուն հանդէպ, անոնցմէ այսքան քիչ թիւ մը միայն առնելով իր Տօնացոյցին մէջ: Յայսմաւուրքը արդարեւ հիւրընկալած է շատ մը անուններ եւս, որոնք սակայն տակաւին կը մնան լոկ իբրեւ յիշատակելի սուրբեր:
14) Պահք. -- Տարուան օրերուն երեք եօթներորդը պահք է. օրապահք, Դշ. եւ Ուր., առաջինը սահմանուած ի յիշատակ Քրիստոսի մատնութեան (Կան. Առաք. Գ.), եւ երկրորդը խաչելութեան (Կան. Առաք. Դ.). շաբաթապահք, եւ մեծ պահք (Կան. Առաք. Ը.):
Շաբաթապահքները տասնմէկ են թուով.
ա) Պահք Առաջաւորի. - Ուր. յիշատակ Յովհանու:
բ) Պահք Աւագ Շաբաթու:
գ) Պահք Եղիական, սրբոց տօներ չկան:
դ) Պահք Լուսաւորչի Գիւտի Նշխարաց, սրբոց տօներ կան:
ե) Պահք Վարդավառի, սրբոց տօներ չկան:
զ) Պահք Ս. Աստուածածնի, սրբոց տօներ չկան:
է) Պահք Ս. Խաչի Վերացման, սրբոց տօներ չկան:
ը) Պահք Ս. Խաչի Վարագայ, սրբոց տօներ կան:
թ) Պահք Յիսնակի, սրբոց տօներ չկան:
ժ) Պահք Ս. Յակոբայ, սրբոց տօներ կան:
Ժա) Պահք Ս. Ծննդեան, սրբոց տօներ չկան:
Ասոնցմէ երեքը - դ., ը. եւ ժ. - եղանակի պահքեր են, այսինքն ամրան, աշնան եւ ձմրան, իսկ գարնան շաբաթապահքը խառնուած է մեծ պահքին մէջ: Դիտելի է որ յիշեալ երեք շաբաթապահոց մէջ սրբոց յիշատակներ կը կատարուին իսկ մնացեալներուն մէջ ոչ:
Նաւակատիք են հինգ տաղաւարներուն - Զատիկ, Վարդավառ, Վերափոխումն Ս. Աստուածածնի, Խաչվերաց եւ Ծնունդ - նախընթաց Շբ. օրերը:
15) Ծռազատիկ. -- Հայոց եւ Յունաց Զատիկներուն տարբեր կիրակիներ հանդիպիլը կը կոչուի Ծռազատիկ: Ծռազատկի առթիւ ժամանակին մեծ խռովութիւններ եւ կռիւներ կը ծագէին երկու ազգերու միջեւ, մանաւանդ Լոյսի Օրը, Երուսաղէմ: Վերջին անգամ 1824-ին դարձեալ պիտի պատահէր, բայց առաջքը առնուեցաւ, հայոց կողմէ իրենց տոմարին մէջ մուծուած փոփոխութեամբ մը: Հայերը կը կիրարկեն Էասեան Տոմարը, իսկ Յոյները Իրոնեան: Այս երկուքը հինգհարիւրեակի շրջանին 532 տարիներուն մէջ չորս անգամ անհամաձայն կը գտնուին, իրարմէ 95 տարի հեռաւորութեամբ, այն տարիներուն՝ որոնց տարեգիրը Շ. եօթներեակը (շաբթուան օրերը ցուցնող գիրը) Գ եւ վերադիրը (լուսնին օրերը ցուցնող գիրը) Թ կ՚ըլլայ ըստ մեր Տոմարին:
Երբ Թ վերադիրը, Գ եօթներեակը եւ Շ տարեգիրը քով քովի գան՝ այդ տարին զատկական լուսնի ծնունդը Մարտ 24/6 Ապրիլին կ՚ըլլայ, իսկ լուսնի Աւագ Լրումը Ապրիլ 6/19-ին Կիր. օրը: Եւ որովհետեւ Զատիկը լուսնի Աւագ Լրման յաջորդող Կիրակին պէտք է ըլլայ, Ապրիլ 6/19-ին վրայ 7օր աւելցնելով կ՚ունենանք Ապրիլ 13/26 մեր հաշուով, եւ կը տօնենք Զատիկը: Մինչդեռ Յոյները լուսնի Աւագ Լրումը կը հաշուեն Ապրիլ 5/18-ին Շբ. օրը եւ յաջորդ օրը Ապրիլ 6/19 Կիր. կը կատարեն Զատիկը:
Հայերը Ծռազատիկի շփոթներէն ազատ մնալու համար Շ Տարեգիրը փոխեցին Հ-ի:
16) Եօթնեկական Դրութիւն. -- Մեր Եկեղեցին սրբոց տօները հաստատուն ամսաթւի դրութեամբ չի կատարեր, այլ իրեն յատուկ եօթնեկական դրութեան մը կը հետեւի եւ կարգ մը տօներ իրենց եօթնեակի խումբով կը տեղափոխէ Ս. Զատկի շարժականութեան համաձայն: Գրիգոր Է. Անաւարզեցի Կաթողիկոսը աշխատեցաւ ջնջել տօներու մասին Հայ Եկեղեցւոյ կիրարկած եօթնեկական դրութիւնը, եւ սրբոց տօները կատարել ամսաթւի դրութեամբ եւ Յայսմաւուրքի կարգով, նման միւս եկեղեցիներուն. բայց իր փոձը ձախողեցաւ:
|
