Switch to English

 

ՁԵՌՆԱՐԿ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
 
Նախատեսված է տեղամասային ընտրական հանձնաժողովների անդամների համար
 
Տեղամասային ընտրական հանձնաժողովների անդամների համար նախատեսված ձեռնարկը պատրաստված է Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի — Ընտրական համակարգերի միջազգային հաստատության (IFES) կողմից — հիմնված է Հանրապետության Նախագահի ընտրության մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքի վրա (1996թ. մայիս):
 
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԸՆՏՐՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԸ  

Հանրապետության Նախագահն ընտրվում է Հայաստանի Հանրապետության 18 տարին լրացած քաղաքացիների կողմից՝ ընդհանուր, հավասար, ուղղակի ընտրական իրավունքի հիման վրա, գաղտնի քվեարկությամբ (հոդ. 1, հոդ. 3):  
   
ՔՎԵԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ  

Քվեարկությունն անցկացվում է ընտրության օրը, ժամը 8:00-ից մինչ— 22:00-ն, տեղամասային կենտրոններում (հոդ. 24):  

Համայնքում տեղական ինքնակառավարման մարմինները կազմում են Հանրապետության Նախագահի ընտրության ընտրողների ցուցակ, որում ընդգրկվում են համայնքում մշտապես բնակվող, ընտրելու իրավունք ունեցող Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները: Համայնքային ընտրական հանձնաժողովները կազմում են ընտրողների ցուցակներն ըստ տեղամասերի — հատկացնում դրանք տեղամասային ընտրական հանձնաժողովներին երեք օրինակից (հոդ. 20):  

Ընտրողների ցուցակներում, ըստ բնակության վայրի, հերթական համարների տակ լրացվում են ընտրողների ազգանունը, անունը, հասցեն, ծննդյան տարեթիվը: 18 տարեկան ընտրողների ծննդյան տարեթվի դիմաց լրացվում է նա— ծննդյան ամիսը — ամսաթիվը: (հոդ. 20):  

Քվեարկությունն անց է կացվում տեղամասային կենտրոնների համար հատուկ առանձնացված շենքերում, որտեղ գաղտնի քվեարկության համար պետք է կահավորված լինեն բավարար թվով խցիկներ (յուրաքանչյուր 500 ընտրողի հաշվով՝ 1 խցիկ կամ 1 սենյակ), տեղադրված լինեն ընտրողների գրանցման, քվեաթերթիկների հատկացման սեղաններ (յուրաքանչյուր 1000 ընտրողին՝ առնվազն 1 սեղան) (հոդ. 25):  

Մինչ— քվեարկությունը սկսելը տեղամասային ընտրական հանձնաժողովը իր որոշմամբ հաստատում է այն վստահված անձանց ցուցակը (1 թեկնածու՝ 1 վստահված անձ սկզբունքով), ովքեր նախօրոք գրավոր դիմել են քվեաթերթիկների վրա իրենց ստորագրություններով քվեաթերթիկների վավերականությունը հավաստելու ցանկությամբ: Հանձնաժողովն իր որոշմամբ հաստատում է նշված վստահված անձանց ստորագրությունների նմուշները: Վստահված անձինք քվեաթերթիկների վավերականությունն իրենց ստորագրությամբ հավաստում են հանձնաժողովի ներկայությամբ՝ միաժամանակ: Վստահված անձինք ստորագրում են քվեաթերթիկի հակառակ կողմի վրա: Դրանից անմիջապես հետո հանձնաժողովի նախագահը կնքում է քվեաթերթիկների կտրոնները հանձնաժողովի կնիքով: Կնիքը չպետք է դուրս գա կտրոնի սահմաններից (հոդ. 25):  
   
ՔՎԵԱՐԿՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍԿՍԵԼՈՒՑ ԱՌԱՋ  

Հանձնաժողովը վիճակահանությամբ որոշում — արձանագրում է այն անդամներին, որոնք քվեարկության օրն իրականացնելու են`  

    • ընտրողների գրանցումը (յուրաքանչյուր 1000 ընտրողին երկուական անդամ),
    • քվեաթերթիկների հատկացումը (յուրաքանչյուր 1000 ընտրողին երկուական անդամ),
    • կտրոնների վերահսկումը (երկու անդամ): 
Հանձնաժողովը որոշում է նա— նրանց հերթափոխային աշխատանքի ժամակարգը (հոդ. 25):  

ՔՎԵԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ՕՐԸ  

Հանձնաժողովի նախագահը հանձնաժողովի անդամների — քվեարկությանը ներկա գտնվելու իրավունք ունեցող անձանց ներկայությամբ (թեկնածուների վստահված անձինք, հավատարմագրված դիտորդները — լրատվության միջոցների ներկայացուցիչները. (հոդ. 7) ստուգում, փակում — կնքում է քվեատուփը, ինչպես նա— կտրոնների արկղը, որից հետո քվեաթերթիկների հաշված քանակությունը հանձնում է քվեաթերթիկների հատկացման համար պատասխանատու անձանց, իսկ ընտրողների ցուցակը՝ ընտրողների գրանցման համար պատասխանատու անձանց՝ համապատասխան գրանցում կատարելով գործավարության մատյանում (հոդ. 25):    

ՔՎԵԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ԱՆՑԿԱՑՈՒՄԸ  

    Գրանցման համար պատասխանատու հանձնաժողովի անդամը, ստուգելով ընտրողի անձնագիրը կամ անձնագրին փոխարինող այլ փաստաթուղթը (տրված պետական մարմինների կողմից՝ լուսանկարով), ընտրողների ցուցակում կամ լրացուցիչ ցուցակում գտնում է նրա անունը — հերթական համարը, լրացնում է ընտրողների ցուցակում անձնագրի կամ անձնագրին փոխարինող փաստաթղթի տվյալները, որի դիմաց ընտրողը ստորագրում է (հոդ. 25):  

    Ընտրողներին քվեաթերթիկ հատկացնող հանձնաժողովի անդամը ընտրողին հանձնում է քվեաթերթիկը, կտրոնի վրա նշելով ընտրողի համարն ընտրողների ցուցակում: Ընտրողը ստորագրում է կտրոնի վրա (հոդ. 25): 

Ընտրողը քվեաթերթիկը լրացնում է գաղտնի, քվեարկության խցիկում կամ սենյակում:  

Քվեաթերթիկն ինքնուրույն լրացնելու հնարավորություն չունեցող ընտրողն իրավունք ունի քվեարկության խցիկ կամ սենյակ հրավիրել այլ անձի, որը չի կարող լինել վստահված անձ կամ ընտրական հանձնաժողովի անդամ: Նշված դեպքից բացի քվեաթերթիկը լրացնելիս քվեարկության խցիկում կամ սենյակում որ—է այլ անձի ներկայությունն արգելվում է (հոդ. 25):  

Ընտրողը լրացված քվեաթերթիկը ծալված վիճակում քվեարկության խցիկից կամ սենյակից դուրս է բերում —, մոտենալով հանձնաժողովի՝ կտրոնների համար պատասխանատու անդամին, նրա ներկայությամբ կտրոնն անջատում է քվեաթերթիկից — այն հանձնում նրան: Վերջինս, հավաստիանալով, որ կտրոնի վրա առկա է ընտրական տեղամասի կնիքը, ընտրողի ստորագրությունը — համարը ընտրողների ցուցակում, կտրոնը գցում է դրա համար նախատեսված արկղի մեջ, որից հետո միայն բացում է քվեատուփի ճեղքը՝ հնարավորություն տալով ընտրողին քվեաթերթիկը գցել քվեատուփի մեջ (հոդ. 25):    

Տեղամասային կենտրոնը փակվում է ժամը 22:00-ին: Այդ պահին տեղամասային կենտրոնում գտնվող քաղաքացիները դուրս են հրավիրվում քվեարկելուց հետո (հոդ. 26):  

ՔՎԵԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴՅՈՒՆՔՆԵՐԻ ԱՄՓՈՓՄԱՆ  
ԿԱՐԳԸ ԸՆՏՐԱԿԱՆ ՏԵՂԱՄԱՍԵՐՈՒՄ    

Ընտրությունների օրը տեղամասային կենտրոնը ժամը 22:00-ին փակելուց հետո տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահը փակում է քվեատուփի — կտրոնների արկղի ճեղքերը, դուրս է հրավիրում տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նիստերին ներկա գտվելու իրավունք չունեցող անձանց — փակում տեղամասային կենտրոնը: Այնուհետ— տեղամասային ընտրական հանձնաժողովը սկսում է քվեարկության արդյունքների ամփոփման նիստը (հոդ. 26):    

Այդ նպատակով՝  

  • հաշվվում, սահմանված կարգով մարվում — զմռսվում են չօգտագործված, ընտրողի կողմից ոչ ճիշտ լրացված — ետ վերադարձված քվեաթերթիկները.
  • հաշվվում է ընտրողների ընդհանուր թիվը՝ ընտրողների ցուցակի հիման վրա.
  • հաշվվում է քվեաթերթիկ ստացած ընտրողների թիվը՝ ընտրողների ցուցակում առկա ստորագրությունների հիման վրա, որից հետո նշված ցուցակը զմռսվում է.
  • բացվում է քվեատուփը: Հանձնաժողովի նախագահը քվեատուփից հանում է մեկ քվեաթերթիկ, բարձրաձայն հայտարարում է քվեաթերթիկի վավերականությունը կամ սահմանված նմուշին համապատասխանությունը, իսկ վավերական քվեաթերթիկի դեպքում՝ թե ում օգտին է քվեարկված: Այնուհետ— քվեաթերթիկը փոխանցվում է հանձնաժողովի մյուս անդամներին: Հանձնաժողովի նախագահի կարծիքին դեմ լինելու դեպքում հանձնաժողովի անդամը ներկայացնում է առարկություն, որը քվեարկության է դրվում: Առարկության դեպքում՝ քվեարկության արդյունքով, իսկ առարկություն չլինելու դեպքում՝ իր հայտարարության համաձայն, հանձնաժողովի նախագահը քվեաթերթիկը դնում է համապատասխան թեկնածուի օգտին, «բոլորին դեմ», «անվավեր» կամ «չսահմանված նմուշի» քվեաթերթիկների փաթեթի մեջ, որից հետո քվեատուփից հանում է հաջորդ քվեաթերթիկը: Այս գործողությունը կրկնվում է քվեատուփում առկա բոլոր քվեաթերթիկների համար: Քվեաթերթիկների տեսակավորումն իրականացնելիս հանձնաժողովի անդամներին արգելվում է նշումներ կատարել, ինչպես նա— իրենց մոտ ունենալ գրիչներ, մատիտներ կամ նշումներ կատարելու համար այլ առարկաներ (հոդ. 26): 
Քվեատուփում առկա բոլոր քվեաթերթիկները տեսակավորելուց հետո հանձնաժողովի նախագահը հանձնաժողովի անդամների ներկայությամբ մեկ առ մեկ հաշվում է անվավեր ճանաչված, չսահմանված նմուշի քվեաթերթիկների, բոլորին դեմ քվեարկված ձայների, ինչպես նա— յուրաքանչյուր թեկնածուի օգտին տրված ձայների թիվը: Նշված արդյունքների հիման վրա հաշվվում է քվեատուփում առկա սահմանված նմուշի վավերական քվեաթերթիկների — թեկնածուների օգտին տրված ձայների ընդհանուր թիվը (հոդ. 26):  

Հաշվարկված քվեաթերթիկները, ըստ տեսակավորման, փաթեթավորվում — զմռսվում են (հոդ. 26):    

Այդ գործողությունները կատարվում են ըստ նշված հերթականության, ընդ որում յուրաքանչյուր գործողություն կատարվում է նախորդն ավարտելուց — համապատասխան արձանագրություն կազմելուց հետո: Նշված գործողություններից յուրաքանչյուրի վերաբերյալ հանձնաժողովի նիստին ներկա անդամների ստորագրությամբ կազմվում է առանձին արձանագրություն՝ երկու օրինակից, որոնցից մեկը զմռսվում է հիմք հանդիսացող փաստաթղթերի հետ (հոդ. 26):    

Առանձին արձանագրությունների տվյալների հիման վրա կազմվում է քվեարկության արդյունքների ամփոփիչ արձանագրություն՝ երկու օրինակից, որում գրանցվում է՝  

  • ընտրողների ընդհանուր թիվն ըստ ընտրողների ցուցակի.
  • գրանցված — քվեաթերթիկ ստացած ընտրողների թիվն ըստ ստորագրությունների.
  • տեղամասային ընտրական հաձնաժողովնին տրված քվեաթերթիկների թիվը.
  • մարված քվեաթերթիկների թիվը.
  • քվեատուփում առկա սահմանված նմուշի վավերական քվեաթերթիկների թիվը.
  • անվավեր քվեաթերթիկների թիվը.
  • չսահմանված նմուշի քվեաթերթիկների թիվը.
  • բոլոր թեկնածուներին դեմ քվեարկված քվեաթերթիկների թիվը.
  • յուրաքանչյուրթեկնածուի օգտին տրված ձայների թիվը.
  • թեկնածուների օգտին տրված ձայների ընդհանուր թիվը (հոդ. 26):
Հաշվարկվող — արձանագրության մեջ գրանցվող թվերը հայտարարվում են բարձրաձայն:    

Արձանագրությունը ստորագրվում է հանձնաժողովի նիստին ներկա անդամների — կնքվում հանձնաժողովի նախագահի կողմից: Եթե հանձնաժողովի որ—է անդամ արձանագրության տվյալների վերաբերյալ ունի հատուկ կարծիք, նա իր ստորագրության կողքին այդ մասին նշում է կատարում — ներկայացնում իր գրավոր կարծիքը, որը կցվում է արձանագրությանը (հոդ. 26):  

Եթե հանձնաժողովի անդամը հրաժարվում է արձանագրությունը ստորագրելուց, ապա այդ մասին արձանագրություն է կազմվում — կցվում քվեարկության արդյունքների ամփոփիչ արձանագրությանը:  

Քվեարկության ավարտից մինչ— արդյունքների ամփոփիչ արձանագրության կազմելը տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նիստը չի կարող ընդհատվել:  

Նիստի վերջում հանձնաժողովի նախագահը հրապարակում է քվեարկության արդյունքները (հոդ. 26):    

Թեկնածուի վստահված անձի կամ հավատարմագրված դիտորդի պահանջով նրան տրվում է քվեարկության արդյունքների ամփոփիչ արձանագրության պատճենը՝ վավերացված հանձնաժողովի նախագահի կամ քարտուղարի ստորագրությամբ — հանձնաժողովի կնիքով (հոդ. 26):    

Քվեարկության արդյունքների ամփոփիչ արձանագրության պատճենը փակցվում է տեղամասային կենտրոնում՝ տեսանելի տեղում, որից հետո տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի նախագահը քվեարկության արդյունքների ամփոփիչ արձանագրության մեկ օրինակը, կտրոնների արկղը — զմռսված ընտրական փաստաթղթերն անհապաղ ներկայացնում է համայնքային ընտրական հանձնաժողով (հոդ. 26):    

Քվեաթերթիկը անվավեր է համարվում, եթե  

  • ձայն է տրված մեկից ավելի թեկնածուների օգտին.
  • ձայն է տրված որ—է թեկնածուի օգտին — միաժամանակ նշում է կատարված «բոլորին դեմ եմ» տողում.
  • նշում է կատարված «կողմ եմ» — «դեմ եմ» տողերի դիմաց միաժամանակ.
  • նշում չի կատարված ընդհանրապես.
  • քվեաթերթիկի վրա կան ավելորդ նշումներ կամ գրառումներ (հոդ. 27): 
Քվեաթերթիկը չսահմանված նմուշի է համարվում, եթե  
  • տարբերվում է սահմանված նմուշից.
  • չի պարունակում հանձնաժողովի կողմից որոշված վստահված անձանց ստորագրությունները:
Կասկած հարուցող քվեաթերթիկների հարցը լուծում է ընտրական հանձնաժողովը՝ քվեարկությամբ (հոդ. 28):    

Ձեռնարկը տպագրվել է ԱՄՆ-ի միջազգային զարգացման գործակալության (USAID) աջակցությամբ, շնորհ # CNN-0007-A-00-4081-00 


Copyright © 1998 by CEC
Copyright © 1998 by Armenian Freenet
Webmaster: webmaster@freenet.am